Βυζαντινή
Μουσική
Λάθη Λειτουργικῶν κειμένων
Σὲ αὐτὴν τὴν ἱστοσελίδα, ἔχει γίνει προσπάθεια νὰ καταγραφοῦν τὰ κυριότερα λάθη (ἄν ὄχι λάθη, σημεῖα διαφωνίας) τῶν Λειτουργικῶν βιβλίων μας (ἀλλὰ καὶ τῶν Ψαλτῶν μας). Ἡ κατάταξη εἶναι λίγο πρόχειρη πρὸς τὸ παρόν, καὶ ἔχει γίνει μὲ βάση τὴν ὑπὸ διόρθωση συλλαβή. Ἐπίσης ἔχουν καταχωρηθεῖ σὲ δύο μεγάλες κατηγορίες, ἀνάλογα μὲ τὸ ἂν ἀπαντῶνται συχνὰ ἢ ὄχι.
Ἂν γνωρίζετε καὶ ἄλλα λάθη, ἢ ἔχετε ὁτιδήποτε σχόλια ἐπὶ τῶν παρόντων ἐπικοινωνῆστε μαζί μας.
Α.
-
Θεία Λειτουργία, στὰ λειτουργικά, ἡ ἀντιφώνηση τοῦ Ψάλτου "Ἄξιον καὶ δίκαιον", κανονικὰ πρέπει νὰ λέγεται "Ἄξιον καὶ δίκαιον ἐστί, προσκυνεῖν Πατέρα, Υἱόν καὶ Ἅγιον Πνεῦμα, Τριάδα ὁμούσιον καὶ ἀχώριστον", βλ. π.χ. στην σ. 32 τοῦ βιβλίου "Ἀκολουθία τοῦ Ἀναγνώστου ἤτοι Συλλειτουργικόν (Βενετία 1862)" (κ. Ἰωάννης Ρούμελης).
-
Εἰς τὸ τροπάριον τοῦ μνημοσύνου «Ἡ μόνη ἁγνὴ καὶ ἄχραντος Παρθένος», στὸ σημεῖο «ἡ Θεὸν ἀφράστως κυήσασα», θὰ πρέπει νὰ λέγεται «ἡ Θεὸν ἀσπόρως κυήσασα» (κ. Ἰωάννης Ρούμελης).
-
Πρόσδεξαι τὴν δέησιν ἡμῶν, ὁ καθήμενος "ἐν δεξιᾷ" τοῦ Πατρός (Δοξολογία). Τὸ Ἀναστασιματάριον τοῦ Ἰωάννου τὸ ἔχει "ἐκ δεξιῶν"..., ὅλα ὅμως τὰ Λειτουργικὰ (μὴ μουσικά) βιβλία - ἐξ ὅσων γνωρίζουμε - τὸ ἔχουν "ἐν δεξιᾷ".
-
Τὸ Σύμβολον τῆς Πίστεως, ἔχει "καὶ καθεζόμενον ἐκ δεξιῶν τοῦ Πατρός".
-
Ἡ Καινὴ Διαθήκη, ἔχει καὶ "ἐκ δεξιῶν", ἀλλὰ καὶ "ἐν δεξιᾷ", π.χ.:
-
"ἐκάθισεν ἐκ δεξιῶν τοῦ Θεοῦ", Μαρκ. ιστ' 19
-
"ἐκάθισεν ἐν δεξιᾷ τοῦ Θεοῦ", Ἑβρ. ι' 12
-
"ὁ Χριστός ἐστιν ἐν δεξιᾷ τοῦ Θεοῦ καθήμενος", Κολ. γ' 1
-
"Ἰησοῦν ἐστῶτα ἐκ δεξιῶν τοῦ Θεοῦ", Πράξ. ζ' 55
-
-
-
Τοὺς Σοὺς ὑμνολόγους, Θεοτόκε, "ἡ" ζῶσα καὶ ἄφθονος πηγή, καὶ ὄχι "ὡς" ζῶσα... (Καταβασίαι τῆς Θεοτόκου), [Μέγα Ὠρολόγιον, σ. 395, Βενετία 1856, ἐκδ. Ἀστήρ].
-
Ὑπερευλογημένη ὑπάρχεις "Θεοτόκε Παρθένε", καὶ ὄχι "Θεοτόκε Παρθένε ὑμνοῦμεν Σε" ὅπως τὸ ἔχει τὸ Ἀναστασιματάριον Ἰωάννου, ἐκδ. ΖΩΗ, σ. 75 (Θεοτοκίον μετὰ τὴν β' στιχολογίαν, ἦχος β').
-
Αἰνοῦμεν, εὐλογοῦμεν, "καὶ" προσκυνοῦμεν τὸν Κύριον (ὁ στίχος τῆς η' ᾠδῆς στὶς Καταβασίες), καὶ ὄχι χωρὶς τὸ "καὶ"..., διότι αὐτὸ εἶναι δανεισμένο ἀπὸ τὴν ὀγδόη ᾠδή (Ὕμνος τῶν Ἁγίων Τριῶν Παίδων) [Μέγα Ὠρολόγιον, σ. 62, Βενετία 1856, ἐκδ. Ἀστήρ]: Αἰνοῦμεν, εὐλογοῦμεν, "καὶ" προσκυνοῦμεν τὸν Κύριον, ὑμνοῦντες καὶ ὑπερυψοῦντες Αὐτὸν εἰς τοὺς αἰῶνας.
-
"τῇ ἀκηράτῳ Παρθένῳ": ὁ εἱρμὸς τῆς δ' ᾠδῆς τοῦ κανόνος τοῦ Εὐαγγελισμοῦ πρέπει νὰ λέγεται ὡς «τῇ ἀκηράτῳ Παρθένῳ» (Ἐγκόλπιον Ἀναγνώστου, Ἀποστ. Διακονία, 2005) καὶ ὄχι «τῇ ἀκηράτῳ παλάμῃ» (κ. Ἰωάννης Ρούμελης).
-
Μυροφόροι γυναῖκες... ἐνηχοῦντο ἀγγέλου "τρανῶς" πρὸς αὐτὰς φθεγγομένου, καὶ ὄχι χωρὶς τὸ "τρανῶς" (Αναστάσιμα Εὐλογητάρια, 4ο εὐλογητάριον) [Μέγα Ὠρολόγιον, σ. 46, Βενετία 1856, ἐκδ. Ἀστήρ].
Β.
-
Ὅλην ἀποθέμενοι... θησαυρὸν ἀσύλητον "ἑαυτοῖς" οἱ Ἅγιοι, καὶ ὄχι "ἐπὶ γῆς"... (Προσόμοιον Ὅλην ἀποθέμενοι, Ἑσπέριον στιχηρὸν 1ης Νοεμβρίου)· τὶ νὰ τοὺς κάνουν οἱ Ἅγιοι τοὺς θησαυροὺς ἐπὶ τῆς γῆς;
-
"ἐν νόμου σκιᾷ καὶ γράμματι": ὁ εἱρμὸς τῆς θ' ᾠδῆς τοῦ κανόνος τῆς Ἑορτῆς τῆς Ὑπαπαντῆς πρέπει νὰ λέγεται ὡς «Ἐν νόμου σκιᾷ καὶ γράμματι» (Ἐγκόλπιον Ἀναγνώστου, Ἀποστ. Διακονία, 2005) καὶ ὄχι «Ἐν νόμῳ, σκιᾷ καὶ γράμματι» (κ. Ἰωάννης Ρούμελης).
-
"ἐν πόλει τῇ ἁγία": Τῇ Κυριακῇ τῶν Βαΐων εἰς τὸ ἰδιόμελον τοῦ Ν' Ψαλμοῦ, τὸ σωστόν εἶναι «εἰσέρχεται ἐν πόλει τῇ ἁγίᾳ» (Τριώδιον, ἐκδ. ΦΩΣ) καὶ ὄχι τὸ «εἰσέρχεται ἐν πόλει Βηθανίᾳ» (π.χ. Δοξαστάριον-Τριῴδιον Πέτρου-Κηλτζανίδου, σ. 143), διότι τὴν ἡμέρα τῆς Κυριακῆς τῶν Βαΐων ὁ Χριστὸς εἰσέρχεται εἰς Ἱεροσόλυμα ἐπὶ πώλου καθήμενος καὶ τὰ Ἱεροσόλυμα χαρακτηρίζονται καὶ ἀπὸ Προφῆτες καὶ ἀπὸ τὸν ἴδιο τὸν Χριστό ὡς πόλη Ἁγία (κ. Ἰωάννης Ρούμελης).
-
Σήμερον τῆς σωτηρίας ἡμῶν τὸ Κεφάλαιον,... Διὸ "καὶ ἡμεῖς σὺν αὐτῷ" τῇ Θεοτόκῳ βοήσωμεν (Ἀπολυτίκιον τοῦ Εὐαγγελισμοῦ τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου) [Μέγα Ὠρολόγιον, σ. 269, Βενετία 1856, ἐκδ. Ἀστήρ].
---------------------
-
Διόρθωση σε προηγούμενη διατύπωσή μας: Ὁ εἱρμὸς τῆς γ' ᾠδῆς τοῦ Ὄρθρου τῆς Μεγάλης Τετάρτης «Τῆς πίστεως ἐν πέτρᾳ με στερεώσας» νὰ μείνει ὡς ἔχει. (16/6/2006)
09/06/2005 - 29/02/2008
Παναγιώτης Δ. Παπαδημητρίου
panayiotis@analogion.net